علیرضا تغابنی معمار، نویسنده، مدرس و نقاش است. او بنیانگذار دفتر معماری «دیگر» و مدیر کانون معماران معاصر ایران است و فعالیت حرفهای خود را در تقاطع طراحی، نظریهپردازی، آموزش و نهادسازی فرهنگی دنبال میکند.
تغابنی در تهران متولد شد و تحصیلات خود را در رشته معماری ادامه داد. علاقه او به معماری از تلاقی دو حوزه شکل گرفت: ادبیات و هندسه. این دو علاقه، که از سالهای نوجوانی در کنار یکدیگر رشد کردند، بعدها به بنیان رویکرد او در معماری تبدیل شدند؛ رویکردی که معماری بهمثابه شکلی از روایت، اندیشیدن و مواجهه با پیچیدگیهای زندگی معاصر در نظر میگیرد.
فعالیت حرفهای او از اوایل دهه ۱۳۸۰ آغاز شد. پس از تجربه همکاری در دفاتر مختلف معماری و مشارکت در تأسیس دفتر «رازان»، در سال ۱۳۸۸ دفتر «دیگر» را بنیان گذاشت. «دیگر» از آغاز صرفاً یک دفتر طراحی نبود، بلکه بستری برای پژوهش، آزمون ایدهها و توسعه مواضع فکری در معماری معاصر ایران محسوب میشود. آثار این دفتر در طی سالهای گذشته در مقیاسها و برنامههای متنوع طراحی و اجرا شده و در رویدادهای ملی و بینالمللی مورد توجه قرار گرفتهاند.
در اندیشه و آثار تغابنی، مفاهیمی چون دوگانگی، مرز، ضخامت، حافظه و دژاوو جایگاهی محوری دارند. او در کتاب «دوگانهها» کوشیده است رابطه معماری با تضادها و تناقضهای اجتماعی، فرهنگی و فضایی را صورتبندی کند و نشان دهد که چگونه معماری میتواند به جای حذف تعارضها، آنها را به ظرفیتهای فضایی و روایی تبدیل کند. پژوهشهای او در سالهای اخیر همچنین بر مفهوم «ضخامت» بهعنوان یک منطق فضایی، سازهای و فرهنگی و نیز بر نقش حافظه در شکلگیری تجربه معماری متمرکز بوده است.
در کنار فعالیت حرفهای، تدریس و نوشتن بخش جداییناپذیر کار او هستند. او از اوایل دهه ۱۳۸۰ به آموزش معماری مشغول بوده و همواره آموزش را بستری برای پرورش نگاه انتقادی، پرسشگری و اندیشیدن جمعی دانسته است. مقالات، سخنرانیها، کارگاهها و کتابهای او در امتداد همین دغدغهها شکل گرفتهاند.
تغابنی از سال ۱۴۰۰ مدیریت کانون معماران معاصر ایران را بر عهده دارد. او این نهاد را بستری برای تولید گفتمان، مستندسازی تجربههای معماری و ایجاد امکان گفتوگو میان نسلهای مختلف معماران میداند. پروژههایی همچون مسابقه قرمز، نشریه هزارتو و مجموعهای از برنامههای آموزشی و پژوهشی، بخشی از فعالیتهای این نهاد در سالهای اخیر بودهاند.
آثار و فعالیتهای حرفهای علیرضا تغابنی تاکنون موفق به دریافت جوایز متعدد ملی و بینالمللی شدهاند و در نمایشگاهها، نشریات و رویدادهای مختلف معماری در ایران و جهان ارائه شدهاند. با این حال، آنچه مسیر حرفهای او را تعریف میکند بیش از هر چیز تلاش مستمر برای پیوند دادن معماری، اندیشه، روایت و کنش فرهنگی در قالب آن چیزی است که خود از آن با عنوان «معماری سماجت» یاد میکند.